Σχολίασε το άρθρο
ΠΟΣΔΕΠ

ΠΟΣΔΕΠ: Παρέμβαση για την έρευνα στα ελληνικά Πανεπιστήμια – Τα έξι αιτήματα προς την Πολιτεία

Την ανάγκη διαμόρφωσης μιας συνεκτικής, μακροπρόθεσμης εθνικής πολιτικής για την έρευνα, με επίκεντρο το Δημόσιο Πανεπιστήμιο, αναδεικνύει η Πανελλήνια Ομοσπονδία Συλλόγων Διδακτικού και Ερευνητικού Προσωπικού (ΠΟΣΔΕΠ), με απόφαση της Διοικούσας Επιτροπής της, που δημοσιοποιήθηκε τη Δευτέρα 2 Νοεμβρίου 2026.

Η Ομοσπονδία επισημαίνει ότι, παρά τις διεθνείς διακρίσεις και τις επιστημονικές επιτυχίες της ελληνικής ερευνητικής κοινότητας, η έρευνα στην Ελλάδα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει υποχρηματοδότηση, ελλείψεις προσωπικού, κατακερματισμό δομών και απουσία σταθερού προγραμματισμού.

Σύμφωνα με την ΠΟΣΔΕΠ, οι συγκεκριμένες αδυναμίες δυσχεραίνουν τη συγκρότηση βιώσιμων ερευνητικών ομάδων, περιορίζουν την αξιοποίηση του επιστημονικού δυναμικού και δημιουργούν πρόσθετα εμπόδια στην προσπάθεια προσέλκυσης και παραμονής νέων επιστημόνων στη χώρα.

Αιχμές για τις αξιολογήσεις και τη διαχείριση ερευνητικών προγραμμάτων

Ιδιαίτερα επικριτική εμφανίζεται η ΠΟΣΔΕΠ απέναντι στον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται, αξιολογούνται και υλοποιούνται συγκεκριμένες ερευνητικές δράσεις.

Στην απόφασή της αναφέρεται στην εξέλιξη του προγράμματος «Ερευνώ – Καινοτομώ», στις διαδικασίες αξιολόγησης της πρόσκλησης «Συμπράξεις Ερευνητικής Αριστείας», καθώς και στη δράση «Εμπιστοσύνη στα Αστέρια μας», η οποία, όπως επισημαίνει, τελικά απεντάχθηκε.

Παράλληλα, ασκεί κριτική σε πρόσφατη διαδικασία του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, την οποία χαρακτηρίζει ως κατ' επίφαση ανοικτή πρόσκληση και ουσιαστικά ως απευθείας ανάθεση σε συγκεκριμένους ερευνητικούς φορείς.

Πρόκειται για καταγγελίες και αξιολογικές κρίσεις της Ομοσπονδίας, οι οποίες διατυπώνονται στην επίσημη απόφασή της.

Η ΠΟΣΔΕΠ εντοπίζει, μεταξύ άλλων, προβλήματα στις καθυστερήσεις εξέτασης προτάσεων, στην αξιοπιστία των αξιολογήσεων, στη δημοσιοποίηση αποτελεσμάτων και στην ολοκλήρωση των διαδικασιών χρηματοδότησης.

Επιπλέον, εκφράζει προβληματισμό για την απόρριψη ερευνητικών προτάσεων λόγω τυπικών παραλείψεων περιορισμένης σημασίας, αλλά και για περιπτώσεις επιλεκτικής χρηματοδότησης ή απένταξης δράσεων.

Κατά την Ομοσπονδία, τέτοιες πρακτικές επιβαρύνουν τους ερευνητές, αποδυναμώνουν τον προγραμματισμό των ερευνητικών ομάδων και πλήττουν την εμπιστοσύνη της ακαδημαϊκής κοινότητας στους αρμόδιους θεσμούς.

Τα έξι βασικά αιτήματα της ΠΟΣΔΕΠ

Η Διοικούσα Επιτροπή της ΠΟΣΔΕΠ διατυπώνει έξι βασικές προτεραιότητες για την ανασυγκρότηση της εθνικής ερευνητικής πολιτικής.

  1. Σταθερή και αυξημένη δημόσια χρηματοδότηση: Πολυετής σχεδιασμός της χρηματοδότησης της έρευνας, με τακτικές και προγραμματισμένες δημόσιες προσκλήσεις.
  2. Διαφανείς και αξιόπιστες αξιολογήσεις: Σαφή κριτήρια επιλογής, έγκαιρη ανακοίνωση αποτελεσμάτων και ολοκλήρωση των χρηματοδοτικών εντάξεων χωρίς αδικαιολόγητες καθυστερήσεις.
  3. Περιορισμός της γραφειοκρατίας: Απλούστευση των διαδικασιών υποβολής προτάσεων και καθιέρωση ξεκάθαρων κανόνων επιλεξιμότητας.
  4. Ενίσχυση προσωπικού και πανεπιστημιακών υποδομών: Στήριξη της συνέχειας των ερευνητικών δραστηριοτήτων, με ιδιαίτερη αναφορά στην αρχική χρηματοδότηση κάθε νεοδιοριζόμενου μέλους ΔΕΠ.
  5. Ισόρροπη χρηματοδότηση όλων των επιστημονικών πεδίων: Υποστήριξη της βασικής έρευνας, των ανθρωπιστικών και κοινωνικών επιστημών, χωρίς να τίθεται ως υποχρεωτική προϋπόθεση η άμεση εμπορική αξιοποίηση των αποτελεσμάτων.
  6. Θεσμική αναδιοργάνωση της έρευνας: Ουσιαστικότερη συνεργασία Πανεπιστημίων και ερευνητικών κέντρων, με στόχο τη δημιουργία ισχυρών ερευνητικών ομάδων.

Στο επίκεντρο το Δημόσιο Πανεπιστήμιο και οι νέοι επιστήμονες

Κεντρική θέση στην παρέμβαση της ΠΟΣΔΕΠ κατέχει η ανάγκη ουσιαστικής ενίσχυσης των δημόσιων Πανεπιστημίων, όχι μόνο ως εκπαιδευτικών ιδρυμάτων αλλά και ως βασικών φορέων παραγωγής επιστημονικής γνώσης.

Η Ομοσπονδία υπογραμμίζει ότι η έρευνα αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της πανεπιστημιακής αποστολής και συνδέεται άμεσα με την εκπαίδευση φοιτητών, μεταπτυχιακών φοιτητών και νέων ερευνητών.

Στο πλαίσιο αυτό, δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στη στελέχωση των Πανεπιστημίων, στη συντήρηση και ανάπτυξη ερευνητικών υποδομών και στη διασφάλιση της συνέχειας των ερευνητικών δραστηριοτήτων.

Η πρόταση για παροχή αρχικής χρηματοδότησης στα νεοδιοριζόμενα μέλη ΔΕΠ εντάσσεται σε αυτή την κατεύθυνση, καθώς αποσκοπεί στη διευκόλυνση της δημιουργίας νέων ερευνητικών ομάδων και της ανάπτυξης επιστημονικής δραστηριότητας.

Τι αναφέρει για τον Ενιαίο Χώρο Ανώτατης Εκπαίδευσης και Έρευνας

Η ΠΟΣΔΕΠ τοποθετείται και απέναντι στην προοπτική συγκρότησης του Ενιαίου Χώρου Ανώτατης Εκπαίδευσης και Έρευνας (ΕΧΑΕΕ).

Αναγνωρίζει ότι μια τέτοια θεσμική πρωτοβουλία θα μπορούσε να συμβάλει στον καλύτερο συντονισμό του ερευνητικού συστήματος, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Όπως επισημαίνει, απαιτούνται σαφές θεσμικό πλαίσιο, επαρκείς οικονομικοί πόροι και ουσιαστικές εγγυήσεις για τη διατήρηση της αυτονομίας, της αποστολής και του διακριτού ρόλου των δημόσιων Πανεπιστημίων.

Παράλληλα, τονίζει ότι οποιαδήποτε θεσμική αναδιοργάνωση δεν αρκεί από μόνη της, εάν δεν συνοδεύεται από συγκεκριμένες πολιτικές χρηματοδότησης, στελέχωσης και συντονισμού.

Κάλεσμα προς την Πολιτεία για μακροπρόθεσμο σχεδιασμό

Ολοκληρώνοντας την παρέμβασή της, η ΠΟΣΔΕΠ καλεί την Πολιτεία να εγκαταλείψει τις αποσπασματικές παρεμβάσεις και να προχωρήσει σε έναν σταθερό, συνεκτικό και μακροπρόθεσμο εθνικό σχεδιασμό για την έρευνα.

Ζητά, μάλιστα, ο σχεδιασμός αυτός να πραγματοποιηθεί με ουσιαστική συμμετοχή της πανεπιστημιακής και ερευνητικής κοινότητας.

Για την Ομοσπονδία, η ενίσχυση της έρευνας δεν αποτελεί αποκλειστικά ζήτημα χρηματοδοτικών προγραμμάτων, αλλά στρατηγική επιλογή που επηρεάζει την επιστημονική πρόοδο, την οικονομία και τις αναπτυξιακές προοπτικές της χώρας.

Η απόφαση της Διοικούσας Επιτροπής, με ημερομηνία 2 Νοεμβρίου 2026, φέρει τα ονόματα του προέδρου της ΠΟΣΔΕΠ, καθηγητή Ιωάννη Σεϊμένη, και του γραμματέα, καθηγητή Μιχαήλ Ζουμπουλάκη.