Η αποκατάσταση της αλήθειας για τη Webometrics στην Ελλάδα – Όταν η δημοσιογραφία διορθώνει τους θεσμούς

Έναν απολογισμό της υπόθεσης Webometrics και της δημόσιας συζήτησης που αναπτύχθηκε γύρω από τις κατατάξεις των ελληνικών Πανεπιστημίων επιχειρεί, με νέο ενυπόγραφο άρθρο γνώμης στα Φοιτητικά Νέα, ο John D. Pappas.

Αφορμή αποτελεί η νεότερη επίσημη ανακοίνωση του ΕΚΠΑ της 23ης Σεπτεμβρίου 2026, στην οποία το Πανεπιστήμιο παρουσίασε τις θέσεις του στις δύο κατατάξεις της Webometrics, παραπέμποντας αυτή τη φορά απευθείας στις επίσημες πηγές και στους πίνακες του Figshare. Η εξέλιξη έρχεται μετά από μια περίοδο δημόσιας αντιπαράθεσης γύρω από το webometrics.org, τις μη αυθεντικές κατατάξεις που είχαν παρουσιαστεί το 2025 και τη μεταγενέστερη έρευνα για τη θεσμική χρήση και αναπαραγωγή μη αυθεντικών αποτελεσμάτων από πανεπιστημιακές ιστοσελίδες, πρακτική που καταγράφηκε και στην Ελλάδα και βρέθηκε στο επίκεντρο της σχετικής έρευνας.

Στο άρθρο που ακολουθεί, ο συγγραφέας συνδέει τη μεταβολή αυτή με τη δημοσιογραφική και ερευνητική πίεση που ασκήθηκε το προηγούμενο διάστημα, ανατρέχει στο ιστορικό από τον Αύγουστο του 2025 και υποστηρίζει ότι η υπόθεση αποτελεί παράδειγμα του ρόλου που μπορεί να διαδραματίσει ο Τύπος στον έλεγχο, στη λογοδοσία και στη διόρθωση θεσμικών σφαλμάτων.  

Τα Φοιτητικά Νέα, τα οποία πραγματοποίησαν ανεξάρτητο ρεπορτάζ για την υπόθεση και εξασφάλισαν απευθείας γραπτές απαντήσεις - αποκλειστικές δηλώσεις από τον Isidro F. Aguillo, φιλοξενούν την παρέμβαση στο πλαίσιο της παρουσίασης των διαφορετικών θέσεων και των νεότερων στοιχείων που έχουν προκύψει. Οι αξιολογικές κρίσεις, οι χαρακτηρισμοί και τα συμπεράσματα του άρθρου που ακολουθεί ανήκουν στον υπογράφοντα συγγραφέα.

Γράφει ο *John D. Pappas, Νομικός & Οικονομικός Σύμβουλος και ανεξάρτητος συγγραφέας,
με διεπιστημονικό ακαδημαϊκό υπόβαθρο στη Νομική, την Επιστήμη Υπολογιστών και τα Οικονομικά.

Η αποκατάσταση της αλήθειας για τη Webometrics στην Ελλάδα – Όταν η δημοσιογραφία διορθώνει τους θεσμούς

Στις 25 Αυγούστου 2025 το ΕΚΠΑ προέβη σε επίσημες θριαμβολογικές αναρτήσεις και δελτίο Τύπου, αυτοπροβαλλόμενο ως δήθεν καταταχθέν στη «θέση 237 παγκοσμίως» από την «Ιστοσελίδα Webometrics». Σύμφωνα με τους τότε θεσμικούς ισχυρισμούς, όλα τα ΑΕΙ και όλα τα κολλέγια της χώρας είχαν βελτιώσει τις θέσεις τους.

Ωστόσο, τα στοιχεία δεν προέρχονταν από το δημόσιο ισπανικό CSIC/Cybermetrics Lab, που εκδίδει από το 2004 την αυθεντική παγκόσμια κατάταξη Webometrics, αλλά από το παραπλανητικό webometrics.org. Η Ελλάδα βρέθηκε έτσι σε μια εξαιρετικά δυσάρεστη θέση: το κορυφαίο πανεπιστήμιό της πρωτοστατούσε θεσμικά στη διάδοση παραπλανητικών στοιχείων.

Την ίδια ημέρα, 25 Αυγούστου 2025 στις 21:11, η ηγεσία του ΕΚΠΑ έλαβε ένα κατεπείγον email-υπόμνημα, το οποίο αποδομούσε τους ισχυρισμούς και ζητούσε άμεση διόρθωση. Παράλληλα, ζητούσε έναν σαφή θεσμικό αυτοπεριορισμό: το ΕΚΠΑ να συγκρίνει αυθεντικά στοιχεία Webometrics μόνο για τα 24 δημόσια ΑΕΙ, ώστε να μην εργαλειοποιείται ως «πλυντήριο» πανεπιστημιακής εγκυρότητας για ιδιωτικά συμφέροντα (κολλέγια, κλπ).

Στις 19 Σεπτεμβρίου 2025, ενώ η διοίκηση του ΕΚΠΑ επέλεγε την αδράνεια και τη συγκάλυψη, ο επικεφαλής του Cybermetrics Lab, Δρ. Isidro F. Aguillo, επιβεβαίωσε γραπτώς την ουσία της προειδοποίησης, επί λέξει ως εξής: «The website webometrics.org is FAKE».

Ακολούθησε μια διαφορετική προσπάθεια: όχι μόνο καταγγελία, αλλά ανάδειξη των πραγματικών ερευνητικών επιδόσεων του ΕΚΠΑ με αυθεντικά στοιχεία Webometrics. Από τον Οκτώβριο 2025 δημοσιεύματα του υποφαινομένου στη HUFFPOST και στα Φοιτητικά Νέα κατέδειξαν ότι, ως ερευνητικό ίδρυμα, το ΕΚΠΑ ήταν έκτο στην Ε.Ε. και πρώτο σε όλη ανατολική Ευρώπη—και όχι απλώς στη «Ν.Α. Ευρώπη», όπως αυτοϋποβαθμιστικά προέβαλλε τότε το ΕΚΠΑ βάσει χαλκευμένων στοιχείων Webometrics. Αργότερα, τον Φεβρουάριο 2026, άλλα δημοσιεύματα ανέδειξαν τη θέση των επτά κορυφαίων ελληνικών ερευνητικών πανεπιστημίων στην ανατολική Ευρώπη, καθώς και τη βελτίωση της συνολικής ακαδημαϊκής κατάταξης της Ελλάδας από την 30ή θέση το 2021 στην 27η το 2025, πάντα βάσει της αυθεντικής Webometrics. Το μήνυμα ήταν απλό: το ΕΚΠΑ δεν είχε καμία ανάγκη από μη αυθεντικά ή πλαστά στοιχεία.

Τον Μάιο και τον Ιούνιο 2026, το University World News αποκάλυψε ότι η δράση fake ιστοτόπων Webometrics είχε λάβει διεθνείς διαστάσεις, επηρεάζοντας ακαδημαϊκά ιδρύματα σε 29 χώρες, ενώ ο Δρ. Aguillo είχε αρχίσει να λαμβάνει αυστηρά μέτρα κατά όσων αναπαρήγαγαν παραπλανητικά δεδομένα, ακόμη και με απειλή αποκλεισμού. Η ελληνική περίπτωση πέρασε έτσι από το τοπικό στο διεθνές επίπεδο.

Επομένως, οκτώ μήνες πριν από την παγκόσμια δημοσιογραφική αφύπνιση (τον Μάιο 2026) το ΕΚΠΑ είχε προειδοποιηθεί επαρκώς και εγκαίρως (από την 25 Αυγούστου 2025) για αυτή την πρωτοφανή ακαδημαϊκή λαθροχειρία στην Ελλάδα.

Παρά τις αποκαλύψεις, το καλοκαίρι του 2026 παρήλθε χωρίς πλήρη δημόσια αποκατάσταση από το ΕΚΠΑ, παρότι τα νέα αυθεντικά στοιχεία Webometrics είχαν αναρτηθεί στο figshare από τις 24 Ιουλίου 2026. Από τις 6 Σεπτεμβρίου 2026, δύο νέα άρθρα, στο Documento και στο SLpress, παρουσίασαν τα πραγματικά στοιχεία Webometrics Ιουλίου 2026.

Στη συνέχεια, ο Τύπος άσκησε τον θεσμικό του ρόλο. Περίπου δέκα μέσα ενημέρωσης φιλοξένησαν αποκαλυπτικά δημοσιεύματα και αυθεντικά στοιχεία. Ιδιαίτερα σημαντικό ήταν ρεπορτάζ στα Φοιτητικά Νέα που τεκμηρίωσε ότι τουλάχιστον τρία ελληνικά ΑΕΙ είχαν υποστεί αποκλεισμό (exclusion) από τον επίσημο ελεύθερο (δωρεάν) γενικό πίνακα της Webometrics λόγω αναπαραγωγής fake δεδομένων.

Παρά αυτά τα στοιχεία, η Σύνοδος Πρυτάνεων επέμεινε στην «Απάντηση» της 11ης Σεπτεμβρίου 2026 με αιτιάσεις κατά των συντακτών και εκδοτών των δημοσιευμάτων.

Αυτή η πρυτανική «Απάντηση» αποτέλεσε αφετηρία για δύο νέες αρθρογραφικές παρεμβάσεις:

• Στις 13 Σεπτεμβρίου 2026 δημοσιεύθηκε στο Documento η πρώτη ανταπάντηση-άρθρο με τίτλο «Όχι μισές αλήθειες, ελλογιμώτατοι κ.κ. Πρυτάνεις. Όλη την αλήθεια!», που περιέχει νέα πρωτογενή στοιχεία από σχετική επικοινωνία με τον Δρ. Aguillo.
• Η δε αποφασιστική εξέλιξη ήρθε στις 22 Σεπτεμβρίου 2026, όταν το SLpress δημοσίευσε τη δεύτερη ανταπάντηση-άρθρο με τίτλο «Το αδιανόητο ακαδημαϊκό σκάνδαλο με ψευδή στοιχεία για ΑΕΙ και κολλέγια». Με βάση τα τεκμήρια, το δημοσίευμα ανέδειξε ότι από τις 25 Αυγούστου 2025, 21:11, η ηγεσία του ΕΚΠΑ γνώριζε ότι τα στοιχεία που το ίδρυμα αναρτούσε και διέδιδε θεσμικά κατά την 5μηνη περίοδο 25/8/2025–22/1/2026 ήσαν fake. Το άρθρο κοινοποιήθηκε αυθημερόν σε αρμόδιους θεσμικούς παράγοντες, στην ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας, στους 300 βουλευτές και σε δεκάδες μέσα ενημέρωσης.

Το αποτέλεσμα ήταν άμεσο. Μέσα σε 24 ώρες, στις 23 Σεπτεμβρίου 2026, το ΕΚΠΑ εξέδωσε ανακοίνωση με τρεις θεμελιώδεις αλλαγές: (1) δημοσίευσε επιτέλους τα πραγματικά στοιχεία της αυθεντικής Webometrics, (2) με ρητή παραπομπή στην πηγή τους στο figshare, και (3) περιόρισε τη συγκριτική παρουσίαση αποκλειστικά στα 24 δημόσια πανεπιστήμια, ικανοποιώντας πλήρως την απαίτηση του Αυγούστου 2025.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η αυθεντική πηγή των στοιχείων ήταν διαθέσιμη ήδη από τα τέλη Ιουλίου 2026, ενώ τα παραπάνω σχετικά δημοσιεύματα είχαν καταστήσει το ζήτημα δημόσιο από τις αρχές Σεπτεμβρίου. Η αλλαγή της 23ης Σεπτεμβρίου δεν προέκυψε, επομένως, από έλλειψη διαθέσιμων δεδομένων, αλλά μετά από μια παρατεταμένη 13μηνη αλληλουχία τεκμηριωμένων δημοσιογραφικών παρεμβάσεων και θεσμικής πίεσης.

Η καθυστερημένη αυτή συμμόρφωση δεν εξαλείφει την πεντάμηνη θεσμική αδράνεια της εν λόγω κρίσιμης περιόδου (25/8/2025–22/1/2026). Καταδεικνύει όμως κάτι ευρύτερο: όταν ο Τύπος δεν περιορίζεται στη μετάδοση δελτίων Τύπου, αλλά ελέγχει τεκμηριωμένα την εξουσία, μπορεί να συμβάλλει ουσιαστικά στη λογοδοσία και στη διόρθωση θεσμικών σφαλμάτων.

Υπό αυτό το πρίσμα, η υπόθεση Webometrics στην Ελλάδα είναι ένα παράδειγμα του πώς η ερευνητική δημοσιογραφία, η ανεξάρτητη επιστημονική έρευνα και η θεσμική διαφάνεια μπορούν, τελικά, να λειτουργήσουν υπέρ του κύρους, της αξιοπιστίας και της θεσμικής αυτονομίας του Δημόσιου Πανεπιστημίου.

*Ο John D. Pappas είναι Νομικός & Οικονομικός Σύμβουλος. Ανεξάρτητος συγγραφέας με διεπιστημονικό ακαδημαϊκό υπόβαθρο στη Νομική / Επιστήμη Υπολογιστών (Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών / Πανεπιστήμιο Columbia: B.S.), Διεθνή Οικονομικά, Βιομηχανική Οργάνωση και Αντιμονοπωλιακό Δίκαιο (Πανεπιστήμιο Columbia: M.A.), Οικονομετρία και Θεωρία Παγκόσμιας Ισορροπίας (Πανεπιστήμιο Columbia: Ph.D. Fellow in Economics, 1985). Διατριβή: «Το Δυναμικό Μοντέλο του Ανταγωνισμού: Μια μαθηματική εφαρμογή της Θεωρίας του Χάους στις κοινωνικές επιστήμες και τη στρατηγική ανάλυση» (ISBN 978-960-99011-0-9). Επαγγελματική εμπειρία στην JPMorgan/MHT (κεντρικά γραφεία της JPMorgan στη Νέα Υόρκη / Swaps and Futures Group), CNN (Ατλάντα), CNNI (Λονδίνο) κ.λπ., και ακαδημαϊκή εμπειρία διδασκαλίας στο Πανεπιστήμιο Columbia, State University of New York, National and Kapodistrian University of Athens κλπ. Έγραψε 33 δημοσιευμένα άρθρα και βιβλία—π.χ. «The Concept of Measure and the Criterion of Sustainability» (The St. John's Review, vol. 56.1, σελ. 74-94), «Socio-economic Hubris: An alternative approach to sovereign debt crisis management» (ISBN 978-960- 93-3990-02), και "Hedge Ratio for Mortgage-Backed Securities" (MHT/JPMorgan working paper.